Pozytywne zmiany dla pacjentów z bólem przewlekłym
Od 2024 r. zaszło wiele pozytywnych zmian dla polskich pacjentów cierpiących z powodu bólu przewlekłego. Teraz jest szansa na zmianę wyceny świadczeń w poradniach leczenia bólu oraz na rozszerzenie wskazań do leczenia go metodami interwencyjnymi – mówili eksperci we wtorek (16 grudnia 2025 roku) na konferencji prasowej w Sejmie.
Ich zdaniem będzie to kolejny krok na drodze do poprawy skuteczności leczenia bólu oraz zmniejszenia kosztów powikłań związanych z jego nieleczeniem lub leczeniem błędnym.
Jak przypomniała poseł Elżbieta Polak, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu, w Polsce z powodu bólu przewlekłego cierpi ponad 8 mln osób. Zaznaczyła, że przez wiele lat leczenie osób z bólem przewlekłym było zaniedbywane. Dlatego w lipcu 2024 r. posłanka powołała parlamentarny zespół, który zajmuje się tym problemem. Na jego posiedzeniach parlamentarzyści razem z ekspertami i przedstawicielami organizacji pozarządowych wypracowali rekomendacje i wnioski dla ministra zdrowia w tym obszarze.
– Przede wszystkim zwróciliśmy uwagę na nierealnie niską wycenę świadczeń i brak standaryzacji, jeżeli chodzi o świadczenia w poradniach medycyny w bólu – podkreśliła Polak. Dodała, że wśród rekomendacji znalazły się również m.in.: konieczność wprowadzenia bezpłatnych szczepień dla seniorów na półpaśca, którego bolesnym powikłaniem jest neuralgia półpaścowa, zniesienie limitów na leczenie paliatywne i hospicyjne, uregulowanie dostępności leków opioidowych.
– Tych rekomendacji mieliśmy sporo, ale dzisiaj mamy dobre wiadomości dla wszystkich, których ten problem dotyczy i dla ich rodzin, ponieważ Ministerstwo Zdrowia w ciągu tych dwóch lat prawie wszystkie te rekomendacje potraktowało poważnie – oceniła posłanka.
Obecny na konferencji wiceminister zdrowia Tomasz Maciejewski podkreślił, że w 2024 r. zniesione zostały limity w opiece paliatywnej i hospicyjnej, co skutkuje wzrostem ilości udzielanych przez świadczeniodawców procedur. Jest to szczególnie istotne dla osób u kresu życia, cierpiących na ból i przewlekłe nieuleczalne choroby.
Wiceminister wskazał, że nastąpiły również zmiany w zakresie farmakoterapii bólu przewlekłego – rozszerzono listę leków krytycznych na ból przewlekły.
Wprowadzono także bezpłatne szczepienia na półpaśca dla seniorów w wieku powyżej 65 lat, a w grupie osób po 18. roku życia z chorobami współistniejącymi wprowadzono 50-procentową odpłatność na te szczepienia.
– To jest bardzo też ważne, bo jak wiemy półpasiec jest jedną z przyczyn przewlekłego bólu – zaznaczył wiceminister.
Posłanka Polak przypomniała, że w poradniach leczenia bólu aż 20-30 proc. kosztów generują pacjenci z neuralgią półpaścową.
– Wprowadzenie szczepień przeciwko półpaścowi uważam za sukces zarówno Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, jak i innych towarzystw naukowych (…). To jest ogromny sukces. Ja liczę na to, że bezpłatne szczepienia na półpasiec zmniejszą ilość pacjentów z neuralgią półpaścową w ciągu najbliższych lat – skomentowała dr Magdalena Kocot-Kępska, prezes PTBB.
Jak podkreślił wiceminister Maciejewski, najnowszym bardzo ważnym krokiem na drodze to zwiększenia skuteczności leczenia bólu ma być zmiana wyceny świadczeń i wprowadzenie kryteriów jakościowych w poradni leczenia bólu.
Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) zarekomendowała nowe wyceny świadczeń leczenia bólu przewlekłego metodami interwencyjnymi w poradni leczenia bólu. Obecne procedury są niedoszacowane, generują dla poradni koszty.
Ponadto, AOTMiT pozytywnie zaopiniowała (w czerwcu 2025 r.) rozszerzenie kryteriów wskazań do zabiegów interwencyjnych, takich jak neuroliza, kriolezja, termolezja, dla pacjentów z bólem przewlekłym i ostrym w poradni leczenia bólu. Obecnie eksperci oczekują na rozporządzenie w tej sprawie resortu zdrowia.
Prezeska Fundacji Eksperci dla Zdrowia, dr Marzena Domańska-Sadynica podkreśliła, że poszerzenie dostępu pacjentów do interwencyjnych metod leczenia bólu przyniesie korzyści przede wszystkim pacjentom (ok. 30 proc. cierpiących na ból przewlekły wymaga takich interwencji). – Pacjenci, którzy będą poddani tym zabiegom, odczują zmniejszenie nasilenia bólu, będą też mogli zrezygnować z farmakoterapii albo zmniejszyć dawki leków, co poprawi jakość ich życia – tłumaczyła.
Zmiany te przyniosą również korzyści dla budżetu ochrony zdrowia, gdyż zmniejszy się zużycie leków, szczególnie opioidowych. – Zmniejszymy również koszty błędnie stosowanej farmakoterapii i koszty powikłań związanych z samoleczeniem się pacjentów – przekonywała. Przypomniała, że ok. 20-30 proc. pacjentów z bólem leczy się samodzielnie, nadużywając niesteroidowych leków przeciwzapalnych, co prowadzi do niewydolności nerek.
– Przez całe lata cierpieliśmy z powodu niedofinansowania i niedoszacowania procedur. Rzeczywiście, poszerzenie wskazań do zabiegów interwencyjnych i podniesienie wyceny świadczeń w poradniach leczenia bólu to zmiany służące pacjentom, którzy cierpią z powodu bólu przewlekłego – oceniła dr Kocot-Kępska.
Eksperci wskazali też na kolejne potrzeby. Prof. Wojciech Leppert, prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Paliatywnej, zwrócił uwagę, że eksperci wnioskują m.in. o to, by niefarmakologiczne metody leczenia bólu przewlekłego, w tym metody inwazyjne, były dostępne dla pacjentów z chorobą nowotworową. – Obecnie chorzy ci są przede wszystkim leczeni farmakologicznie, ale w niektórych sytuacjach to specjalistyczne podejście wielokierunkowe, uwzględniające również niefarmakologiczne metody leczenia bólu jest bardzo istotne – powiedział.
W jego ocenie ważną inicjatywą jest również staranie o to, aby powstały referencyjne ośrodki leczenia bólu, a także by w dużych ośrodkach utworzono oddziały leczenia bólu. Byłyby one przeznaczone zwłaszcza dla tych pacjentów z bólem przewlekłym, których nie udaje się skutecznie leczyć w warunkach ambulatoryjnych. (PAP)